Mẹo chống say xe hiệu quả giúp hành trình trở nên dễ chịu

Những chuyến đi xa sẽ bớt căng thẳng nếu cơ thể được chuẩn bị đúng cách. Mẹo chống say xe không chỉ nằm ở một viên thuốc mà còn phụ thuộc vào vị trí ngồi, hướng nhìn, bữa ăn và trạng thái trước khi khởi hành. 

Độc giả của priyaring.com có thể áp dụng những hướng dẫn dưới đây để hạn chế chóng mặt, buồn nôn, vã mồ hôi và mệt lả khi di chuyển bằng ô tô, xe khách, tàu thủy, tàu hỏa hoặc máy bay.

I. Vì sao cơ thể bị say xe?

Say tàu xe thường xảy ra khi mắt và hệ tiền đình ở tai trong gửi về não những tín hiệu không thống nhất. Ví dụ, mắt nhìn màn hình điện thoại thấy khung cảnh gần như đứng yên, nhưng tai trong lại ghi nhận cơ thể đang rung, nghiêng hoặc tăng tốc.

Sự “lệch sóng” giữa các giác quan có thể gây ra:

• Chóng mặt, mất thăng bằng.

• Da tái, vã mồ hôi lạnh.

• Buồn nôn hoặc nôn.

• Đau đầu, mệt mỏi.

• Tăng tiết nước bọt.

• Cảm giác khó chịu ở vùng bụng.

Trẻ em, phụ nữ mang thai và một số người đang sử dụng thuốc có thể dễ say tàu xe hơn. Thiếu ngủ, uống rượu và sử dụng nicotine cũng có khả năng làm triệu chứng nghiêm trọng hơn. Vì vậy, mẹo chống say xe hiệu quả cần được thực hiện trước khi phương tiện bắt đầu di chuyển.

II. Các mẹo chống say xe hữu ích

II.I. Ngủ đủ và hạn chế căng thẳng

Trước ngày khởi hành, bạn nên ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya và chuẩn bị hành lý từ sớm. Khi cơ thể mệt mỏi, hệ thần kinh thường nhạy cảm hơn với những thay đổi về chuyển động.

Một mẹo chống say xe đơn giản là đến điểm đón đúng giờ, không chạy vội và giữ tâm trạng ổn định. CDC khuyến cáo người dễ say tàu xe tránh thiếu ngủ, rượu và thuốc lá trước hành trình vì những yếu tố này có thể làm cảm giác khó chịu tăng lên.

II.II. Ăn nhẹ trước khi lên xe

Bạn nên ăn một bữa nhỏ trước khi khởi hành khoảng một đến hai giờ. Những thực phẩm dễ tiêu có thể lựa chọn gồm:

• Bánh mì mềm.

• Cháo hoặc súp loãng.

• Cơm với món ít dầu mỡ.

• Bánh quy nhạt.

• Chuối chín hoặc táo.

• Một lượng nhỏ ngũ cốc.

Không nên ăn quá no, dùng thực phẩm nhiều dầu mỡ, cay nồng hoặc có mùi mạnh. Dạ dày chứa quá nhiều thức ăn có thể khiến cảm giác nôn nao trở nên khó chịu hơn khi xe rung lắc.

Ngược lại, nhịn đói hoàn toàn cũng không phải cách chống say xe phù hợp. CDC khuyên người đi xe ăn lượng nhỏ, chia thành nhiều lần và uống đủ nước. Đồ uống có cồn nên tránh, trong khi cà phê cần hạn chế nếu làm tim đập nhanh hoặc dạ dày cồn cào.

II.III. Chuẩn bị vật dụng cần thiết

Người có tiền sử say xe nên chuẩn bị sẵn:

• Nước lọc.

• Khăn giấy và khăn ướt.

• Túi nôn kín, dễ lấy.

• Bánh quy nhạt hoặc kẹo ngậm.

• Khẩu trang giúp hạn chế mùi xăng dầu.

• Gối cổ giúp giữ đầu ổn định.

• Thuốc chống say đã được tư vấn phù hợp.

Gừng hoặc kẹo gừng có thể tạo cảm giác dễ chịu với một số người. Tuy nhiên, bằng chứng về khả năng phòng say tàu xe của gừng vẫn còn yếu và chưa đồng nhất. Vì thế, không nên xem gừng như “áo giáp bất tử” rồi vừa đi đường đèo vừa đọc điện thoại.

III. Mẹo chống say xe khi đang di chuyển

III.I. Chọn chỗ ngồi ít rung lắc

Vị trí ngồi ảnh hưởng đáng kể đến lượng chuyển động mà cơ thể cảm nhận. Tùy từng phương tiện, bạn có thể lựa chọn như sau:

• Ô tô con: Ngồi ghế trước và nhìn theo hướng xe chạy.

• Xe khách: Chọn khu vực phía trước, tránh hàng ghế cuối.

• Máy bay: Ưu tiên ghế cạnh cửa sổ, gần khu vực cánh.

• Tàu hỏa: Ngồi theo chiều tàu chạy và nhìn ra xa.

• Tàu thủy: Chọn khu vực giữa tàu, nơi ít dao động hơn.

CDC khuyến nghị người dễ say xe ngồi phía trước ô tô hoặc xe buýt, chọn ghế cạnh cửa sổ trên máy bay và tàu, đồng thời nhìn về phía đường chân trời nếu có thể. Đây là mẹo chống say xe giúp thông tin từ mắt phù hợp hơn với chuyển động được tai trong ghi nhận.

III.II. Cất điện thoại và nhìn ra xa

Đọc sách, nhắn tin, chơi game hoặc xem video khiến mắt tập trung vào vật ở gần, trong khi cơ thể vẫn cảm nhận phương tiện đang chuyển động. Sự mâu thuẫn tín hiệu này có thể làm cơn say xe xuất hiện nhanh hơn.

Khi bắt đầu cảm thấy nôn nao, bạn nên:

• Cất điện thoại.

• Nhìn thẳng về phía trước.

• Tập trung vào đường chân trời.

• Tránh nhìn xe cộ chạy ngang.

• Nhắm mắt nếu không thể nhìn ra ngoài.

• Tựa đầu vào ghế và cố gắng ngủ.

Mẹo chống say xe này nghe khá đơn giản nhưng thường hữu ích hơn việc cố “chiến đấu” với màn hình. Não đang phải xử lý tín hiệu mâu thuẫn; đừng bắt nó làm thêm ca tăng cường.

III.III. Giữ đầu ổn định và hít thở chậm

Bạn nên tựa đầu vào ghế hoặc sử dụng gối cổ để hạn chế lắc ngang. Hít vào chậm bằng mũi, thở ra dài hơn và thả lỏng vùng vai.

Khi điều kiện cho phép, hãy mở cửa sổ hoặc điều chỉnh khe điều hòa để có luồng không khí mát. Không gian kín, nóng và có mùi xăng dầu hoặc nước hoa thường khiến cảm giác buồn nôn tăng lên.

NHS khuyên người say tàu xe nhìn thẳng về phía trước, hít thở không khí trong lành, nhắm mắt và thở chậm. Nghe nhạc hoặc trò chuyện nhẹ nhàng cũng có thể giúp chuyển sự chú ý khỏi cảm giác khó chịu.

IV. Mẹo chống say xe theo dân gian

IV.I. Sử dụng gừng tươi

Gừng có mùi thơm và vị ấm, có thể giúp một số người giảm cảm giác buồn nôn, đầy bụng khi đi xe. Tuy nhiên, hiệu quả chống say tàu xe chưa đồng đều ở tất cả mọi người.

Cách dùng:

• Ngậm một lát gừng tươi mỏng và nuốt nước từ từ.

• Uống trà gừng ấm trước khi khởi hành khoảng 30–60 phút.

• Có thể dùng kẹo gừng với lượng vừa phải.

Không nên dùng quá nhiều nếu đang đau dạ dày, có nguy cơ chảy máu hoặc sử dụng thuốc chống đông.

IV.II. Ngửi vỏ cam, quýt hoặc chanh

Tinh dầu tự nhiên trong vỏ cam, quýt và chanh tạo mùi thơm dễ chịu, giúp át mùi xăng dầu, thức ăn hoặc nước hoa trên xe. Phương pháp này chủ yếu hỗ trợ thư giãn và giảm khó chịu do mùi, không điều trị trực tiếp rối loạn tiền đình.

Cách dùng:

• Vò nhẹ vỏ quả để tinh dầu tỏa ra.

• Đưa lại gần mũi và hít nhẹ từng lần.

• Không ép vỏ sát mũi hoặc để tinh dầu dính vào mắt.

IV.III. Ngửi bánh mì hoặc lát chanh

Mùi bánh mì và chanh tươi có thể giúp chuyển sự chú ý khỏi mùi động cơ, máy lạnh hoặc không khí bí trong xe. Đây là cách chống say xe khá hiệu quả.

Nên kết hợp với việc nhìn ra xa, cất điện thoại, giữ đầu ổn định và hít thở chậm để đạt hiệu quả tốt hơn.

IV.IV. Day huyệt Nội Quan và Hợp Cốc

Day huyệt có thể giúp một số người thư giãn và giảm nhẹ cảm giác nôn nao, nhưng hiệu quả còn khác nhau.

• Huyệt Nội Quan: nằm phía trong cổ tay, cách nếp gấp cổ tay khoảng ba ngón tay. Day nhẹ 1–2 phút.

• Huyệt Hợp Cốc: là vùng nằm giữa ngón cái và ngón trỏ. Ấn vừa phải, không gây đau.

Phụ nữ mang thai nên thận trọng khi day huyệt Hợp Cốc và hỏi nhân viên y tế khi cần.

V. Làm gì khi triệu chứng say xe xuất hiện?

Các dấu hiệu ban đầu thường gồm ngáp nhiều, tiết nước bọt, da lạnh, vã mồ hôi, chóng mặt hoặc nôn nao. Khi đó, mẹo chống say xe cần được áp dụng ngay thay vì chờ đến lúc nôn:

• Ngừng đọc sách và cất điện thoại.

• Nhìn ra xa hoặc nhắm mắt.

• Tựa đầu, hạn chế cử động cơ thể.

• Uống từng ngụm nước nhỏ.

• Hít vào chậm và thở ra dài.

• Đề nghị dừng xe tại nơi an toàn nếu cần.

• Sau khi xuống xe, nghỉ tại nơi thoáng khí.

Nhiều người tìm kiếm cách hết say xe ngay lập tức, nhưng hệ tiền đình và não thường cần một khoảng thời gian để ổn định lại. Sau khi nôn, không nên uống quá nhiều nước hoặc ăn vội vì dạ dày có thể tiếp tục co bóp.

Hãy uống vài ngụm nước nhỏ. Khi cảm giác buồn nôn giảm, bạn có thể ăn bánh quy nhạt, cháo hoặc thực phẩm mềm, dễ tiêu.

VI. Có nên sử dụng thuốc chống say xe không?

Thuốc có thể hữu ích đối với người từng say xe nặng hoặc phải di chuyển trong thời gian dài. Một số thuốc kháng histamine và thuốc kháng cholinergic được sử dụng để phòng chóng mặt, buồn nôn và nôn do chuyển động.

Những loại thuốc này thường phát huy tác dụng tốt hơn khi được dùng trước lúc triệu chứng xuất hiện. Tuy nhiên, chúng có thể gây:

• Buồn ngủ.

• Khô miệng.

• Nhìn mờ.

• Giảm khả năng tập trung.

• Phản xạ chậm.

• Táo bón hoặc khó tiểu ở một số người.

Khi áp dụng mẹo chống say xe bằng thuốc, người sử dụng cần đọc kỹ hướng dẫn, không tự ý tăng liều và không kết hợp nhiều sản phẩm có thành phần tương tự. Người lái xe hoặc vận hành máy móc phải đặc biệt thận trọng vì tác dụng gây buồn ngủ có thể dẫn đến tai nạn.

Trong các chuyên mục tin mới về sức khỏe và thể thao, chuyên gia thường khuyến cáo trẻ em, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú, người cao tuổi, người có bệnh nền hay đang dùng thuốc khác nên hỏi bác sĩ, dược sĩ trước khi sử dụng sản phẩm chống say. Miếng dán, thuốc uống và kẹo chống say có thành phần, liều dùng và cách tác động khác nhau nên không được tự ý thay thế lẫn nhau. 

VII. Kết luận

Mẹo chống say xe hiệu quả nhất là chuẩn bị từ trước, chọn vị trí ít rung, nhìn xa, giữ đầu ổn định, ăn nhẹ và ngủ đủ. Khi triệu chứng xuất hiện, hãy cất điện thoại, hít thở chậm, uống nước từng ngụm và nghỉ ở nơi thoáng khí. 

Thuốc có thể hỗ trợ nhưng cần dùng đúng hướng dẫn, đặc biệt với trẻ em, thai phụ và người có bệnh nền. Chủ động đúng cách sẽ giúp hành trình dễ chịu và an toàn hơn.

Nguồn: Sưu tầm