Cách trị nấc cụt hiệu quả, an toàn, và dễ thực hiện nhất

Nấc cụt thường xuất hiện đột ngột sau khi ăn nhanh, uống nước có gas hoặc thay đổi cảm xúc. Cách trị nấc cụt phù hợp có thể giúp cơ hoành thư giãn và đưa nhịp thở trở lại bình thường. Phần lớn trường hợp chỉ kéo dài vài phút rồi tự hết, nhưng người bị nấc liên tục cần theo dõi thời gian và triệu chứng đi kèm. 

Dưới đây là những phương pháp đơn giản, ít rủi ro cùng dấu hiệu cho thấy bạn nên đi khám.

I. Nguyên nhân gây ra hiện tượng nấc cụt là gì?

Nấc cụt xảy ra khi cơ hoành co thắt ngoài ý muốn, sau đó dây thanh quản đóng lại nhanh và tạo ra âm thanh đặc trưng. Cơ hoành nằm phía dưới phổi, giữ vai trò quan trọng trong quá trình hô hấp. Đa số cơn nấc ngắn không nguy hiểm và tự biến mất sau vài phút.

Các yếu tố thường kích hoạt nấc gồm:

• Ăn quá nhanh hoặc ăn quá nhiều.

• Uống nước có gas hoặc nhiều đồ uống có cồn.

• Ăn món quá nóng, lạnh hoặc cay.

• Nuốt nhiều không khí trong khi nhai kẹo cao su.

• Cười lớn, phấn khích hoặc căng thẳng.

• Thay đổi nhiệt độ đột ngột.

• Dạ dày bị đầy hơi.

Khi tìm cách trị nấc cụt, bạn nên nhớ lại hoạt động ngay trước lúc cơn nấc xuất hiện. Việc xác định yếu tố khởi phát giúp lựa chọn phương pháp phù hợp và hạn chế tình trạng tái diễn.

II. Những phương pháp giúp kiểm soát cơn nấc

Không có biện pháp dân gian nào bảo đảm hiệu quả với mọi người. Tuy nhiên, một số thao tác đơn giản có thể tác động đến nhịp thở, cơ hoành hoặc dây thần kinh liên quan đến phản xạ nấc. Bạn nên thực hiện từ từ và dừng lại nếu cảm thấy chóng mặt, khó thở hoặc khó chịu.

II.I. Uống nước lạnh từng ngụm nhỏ

Uống nước lạnh chậm rãi là một cách chữa nấc cụt dễ áp dụng. Động tác nuốt liên tục có thể làm thay đổi chu kỳ co thắt và giúp nhịp thở ổn định hơn.

Cách thực hiện:

• Ngồi thẳng lưng và giữ tinh thần bình tĩnh.

• Chuẩn bị một cốc nước mát hoặc lạnh vừa phải.

• Uống từng ngụm nhỏ, không nên uống quá nhanh.

• Nghỉ vài giây rồi kiểm tra cơn nấc đã giảm chưa.

Không nên cố uống một lượng nước lớn trong một lần, đặc biệt khi đang ho, khó nuốt hoặc có nguy cơ sặc. NHS và MedlinePlus đều liệt kê việc nhấp nước lạnh là biện pháp có thể thử, dù hiệu quả không giống nhau ở tất cả mọi người.

II.II. Nín thở trong thời gian ngắn

Nín thở có thể làm tăng nhẹ lượng carbon dioxide trong máu, qua đó góp phần điều chỉnh phản xạ hô hấp và sự co thắt của cơ hoành.

Bạn có thể thực hiện như sau:

• Hít vào chậm bằng mũi.

• Giữ hơi trong khoảng 5–10 giây hoặc trong giới hạn thoải mái.

• Thở ra từ từ bằng miệng.

• Nghỉ một khoảng thời gian trước khi lặp lại.

Đây là mẹo chữa nấc cụt phổ biến nhưng không nên cố nín thở quá lâu. Trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh tim, bệnh phổi hoặc đang khó thở cần thận trọng và không thực hiện nếu cảm thấy không an toàn.

II.III. Co đầu gối về phía ngực

Tư thế ép nhẹ vùng ngực và bụng có thể giúp cơ hoành thư giãn. Phương pháp này phù hợp với người trưởng thành khỏe mạnh, có khả năng ngồi và giữ thăng bằng tốt.

Các bước gồm:

• Ngồi trên ghế hoặc mặt phẳng chắc chắn.

• Từ từ kéo hai đầu gối về gần ngực.

• Hơi nghiêng người về phía trước.

• Giữ nguyên tư thế trong khoảng từ 20–30 giây.

• Thả lỏng và thở đều.

Không nên thực hiện nếu đang mang thai, vừa phẫu thuật vùng bụng hoặc có vấn đề nghiêm trọng về cột sống, hông và đầu gối. NHS đưa tư thế kéo đầu gối sát ngực và cúi về trước vào nhóm biện pháp có thể tự thử.

II.IV. Súc miệng bằng nước lạnh

Súc miệng nhẹ nhàng bằng nước lạnh có thể kích thích vùng họng và làm gián đoạn phản xạ nấc. Đây là cách hỗ trợ hết nấc cụt nhanh trong một số trường hợp, nhưng không phù hợp với trẻ quá nhỏ hoặc người dễ bị sặc.

Khi thực hiện, bạn nên:

• Chỉ lấy một lượng nước vừa đủ.

• Ngửa đầu ở mức thoải mái.

• Súc trong vài giây rồi nhổ ra.

• Không cố nuốt nước khi đang ngửa cổ.

• Dừng ngay nếu xuất hiện ho hoặc khó thở.

MedlinePlus và Mayo Clinic đều đề cập đến súc họng bằng nước lạnh như một phương pháp tại nhà có thể thử, đồng thời lưu ý những phương pháp này chưa có bằng chứng bảo đảm hiệu quả tuyệt đối.

II.V. Thư giãn và điều chỉnh lại nhịp thở

Nấc cụt đôi khi xuất hiện khi cơ thể phấn khích, căng thẳng hoặc cười quá nhiều. Trong trường hợp này, bạn nên ngừng nói chuyện, ngồi yên và thở chậm.

Hãy thử chu kỳ:

• Hít vào bằng mũi trong vòng bốn giây.

• Giữ hơi khoảng hai giây.

• Thở ra nhẹ nhàng trong vòng sáu giây.

• Lặp lại từ ba đến năm lần.

Người vừa hoạt động thể thao cần giảm cường độ, nghỉ ngơi và tránh uống nước quá nhanh. Kiểm soát hơi thở có thể giúp cơ thể trở về trạng thái bình thường, nhưng không nên tiếp tục vận động mạnh khi cơn nấc làm gián đoạn hô hấp.

III. Cách trị nấc cụt bằng việc thay đổi thói quen ăn uống

Bên cạnh xử lý cơn nấc đang xảy ra, điều chỉnh cách ăn uống giúp giảm nguy cơ tái phát. Điều này đặc biệt cần thiết với người thường xuyên bị nấc sau bữa ăn.

Bạn nên:

• Ăn chậm và nhai kỹ trước khi nuốt.

• Chia khẩu phần lớn thành các bữa nhỏ.

• Không vừa ăn vừa nói chuyện liên tục.

• Hạn chế nước ngọt có gas và bia rượu.

• Tránh thay đổi món quá nóng sang quá lạnh đột ngột.

• Hạn chế món cay nếu thường bị nấc sau khi ăn.

• Không nhai kẹo cao su quá lâu.

• Tránh nằm ngay sau bữa ăn no.

Ăn quá nhanh, ăn nhiều, uống đồ có gas, sử dụng rượu hoặc nuốt nhiều không khí đều có thể kích thích cơn nấc. Với người thường xuyên đầy bụng, ợ nóng hoặc trào ngược, việc điều chỉnh bữa ăn có thể giúp hạn chế yếu tố gây kích thích cơ hoành.

IV. Những điều không nên làm khi bị nấc cụt

Nhiều nội dung trên tin tức online giới thiệu các phương pháp gây giật mình hoặc thực hiện động tác mạnh. Những cách này chưa chắc hiệu quả và có thể gây tai nạn, nhất là với trẻ em, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền.

Khi trị nấc cụt tại nhà, bạn không nên:

• Cố uống nước liên tục khi đang khó thở.

• Nuốt đồ vật, thức ăn cứng hoặc miếng quá lớn.

• Nhờ người khác dọa bất ngờ khi đang lái xe, đứng cao hoặc cầm vật nóng.

• Cố nín thở đến mức chóng mặt.

• Uống rượu với mục đích chặn cơn nấc.

• Tự dùng thuốc được kê đơn cho người khác.

• Thực hiện động tác ép cổ hoặc ép ngực quá mạnh.

• Tiếp tục ăn nhanh khi cơn nấc chưa giảm.

Những biện pháp tại nhà chủ yếu dành cho cơn nấc ngắn và người vẫn ăn uống, nói chuyện, hô hấp bình thường. Chúng không thay thế việc thăm khám khi cơn nấc kéo dài hoặc xuất hiện cùng triệu chứng bất thường.

V. Khi nào nấc cụt cần được bác sĩ kiểm tra?

Bạn nên liên hệ cơ sở y tế nếu cơn nấc:

• Kéo dài hơn 48 giờ.

• Thường xuyên tái phát và ảnh hưởng sinh hoạt.

• Khiến bạn không thể ăn uống hoặc ngủ.

• Làm gián đoạn việc nói chuyện và hô hấp.

• Xuất hiện sau khi dùng một số loại thuốc mới.

• Xảy ra sau phẫu thuật hoặc quá trình gây mê.

• Đi kèm sụt cân, kiệt sức hoặc mất nước.

Nấc kéo dài trên 48 giờ đôi khi liên quan đến thuốc đang sử dụng hoặc bệnh lý ảnh hưởng dây thần kinh, hệ thần kinh trung ương, quá trình chuyển hóa hay chức năng thận. Bác sĩ có thể cần khám, xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh để tìm nguyên nhân. 

Cần tìm trợ giúp y tế ngay khi nấc đi kèm khó thở rõ rệt, đau ngực, yếu liệt, rối loạn ý thức hoặc triệu chứng thần kinh xuất hiện đột ngột. Những biểu hiện này không nên được xem là cơn nấc thông thường. MSD Manual khuyến cáo người có nấc kèm dấu hiệu cảnh báo cần được bác sĩ đánh giá ngay.

VI. Kết luận

Cách trị nấc cụt an toàn nên bắt đầu bằng uống nước lạnh chậm, nín thở ngắn, điều chỉnh nhịp thở hoặc co đầu gối về ngực. Nội dung tổng hợp tại priyaring.com cho thấy phần lớn cơn nấc tự hết sau vài phút và không đáng lo ngại. 

Tuy nhiên, bạn cần đi khám nếu nấc kéo dài hơn 48 giờ, tái diễn nhiều lần hoặc ảnh hưởng đến ăn uống, giấc ngủ và hô hấp.

Nguồn: Sưu tầm